دقيقه مقدم است از هر خط بر خط ديگر ، ما در بغداد كه در خط طول 45 درجه شرقى مىباشد ، ساعت دوازده ظهر هستيم مى خواهيم بفهميم در جرين تش كه مبدأ طول است ساعت چند است ؟ فوراً عدد 45 را به 4 ضرب و حاصل آن را به 60 تقسيم مىكنيم ؛ 45 * 4 180 60 3 جواب دهيم در جرين تش فعلًا ساعت 9 مىباشد چون بغداد 45 درجه به طرف شرق است . دواير عرضى خطوط وهميه است مثل خطوط طول ، لكن دواير عرضى كامل است نه نيم دايره مثل خطوط طولى كه نيم دايره است ، و مسافت بين دوائر عرضى متساوى است ، عدد دوائر عرضى 180 است ، 90 دايره در شمال خط استواء و 90 دايره در جنوب آن . فايده خطوط عرضيه شناسايى موقعيت شهر ها است ؛ مثلا مىدانيم بغدادكه در دايره 5 / 33 درجه شمال واقع است ، قاهره در 30 ، خرطوم در 18 و بصره در 5 / 30 ، و لندن در 52 ، و از اين ها مى فهميم كه خرطوم از همه شهر هاى نام برده گرم تر است چون به خط استواء نزديك تر است . قياس حرارت گرمىكه مشهود ماست از هواء است كه از زمين در موقع پس دادن گرمى آفتاب مى گيرد ، و مقدارى كمى هم از آفتاب است كه در موقع تابش به زمين خود هواء مستقلا قبل از زمين مى گيرد . قياس حرارت به وسيله ترموتر مىشود كه توى آن زيبق موجود است . اساس قياس يا رصد درجه است به اعتبار جوشش آب به صد درجه و انجماد به صفر آن يا فار نهايت كه درجه 32 آن درجه انجماد و درجه 212 درجه غليان و جوشش است .